MENÜ ☰

Koç Darbesi Önleyici / Sönümleyici

Koç darbesi, kapalı devre boru sistemi içinde vana veya muslukların hızlı kapanması ya da bir sirkülasyon pompasının durdurulmasının bir sonucu olarak, boru içerisindeki akışkanın çok hızlı bir şekilde hızlandırıldığı veya yavaşlatıldığı durumlarda ortaya çıkan bir olgudur.

Etkisi, gürültü ve tüm sistemin zarar görmesine yol açabilecek yüksek ya da alçak basıncın boru boyunca yayılması şeklinde kendini gösterir.

Caleffi koç darbesi sönümleyici, tek kollu karışım vanası, solenoit vana, küresel vana vb. cihazlara yakın monte edilmesi durumunda, olası bu tür olumsuz etkileri önler.

Koç darbesi önleyici kullanımı UNI 9182 “Soğuk ve sıcak su temini ve dağıtımı sistemleri. Tasarım, test ve yönetim kriterleri” yönetmeliklerince özellikle tavsiye edilir.

CALEFFI Koç Darbesi Önleyici Ürün Aralığı

Kod 525040     Koç darbesi sönümleyici ölçü ½” dış dişli

Kod 525130    Koç darbesi sönümleyici, lavabo altı uygulama için  ⅜” dişi somunlu x ⅜” dış dişli

Kod 525150    Koç darbesi sönümleyici, çamaşır makineleri için ¾” dişi somunlu x ¾” dış dişli

Koç Darbesi Olgusu

Domestik kullanım suyu sistemlerinde boru devresi tek kollu bir karışım musluğu, solenoit vana, küresel vana vb. bir cihazla hızlı bir şekilde kapatılması durumunda koç darbesi olarak da bilinen su darbesi durumu oluşur. Operasyondaki tutarsızlık, su basıncında bir aşırı basınç dalgası formunda boru boyunca yayılan bir düzensizlik (pertürbasyon) yaratır. Düzensizlik kontrol cihazından başlar, giriş yönünde dolaşır, boru üzerindeki diğer cihaz veya dirseklere karşı bunu yansıtır ve çıkış tarafından dönerek aşamalı olarak sönümlenir. Aşırı basınç, böylece, boru içindeki mevcut basınca eklenerek aşağıdaki sorunlara neden olur;

– Boru, tank ve hortum kırılması, çatlaması ve/veya delinmesi,

– Conta, bağlantı kaynakları ve sıhhi aletlerde aşınma,

– Kesme, kontrol ve düzenleme donanımlarında hasar,

– Boru ve tesisatın her ikisinde yüksek gürültü ve güçlü titreşimler.
Aşırı basınç miktarı, laboratuvar koşullarında bu durumun yeniden oluşturulmasını zorlaştıran çok sayıda faktör tarafından etkilenir;

– Ekipmanların kapanış saatleri,

– Borunun uzunluğu, çapı ve malzemesi (hammaddesi),

– Suyun hızı.

Pratik amaçlı olarak koç darbesi aşırı basıncı hesaplaması için aşağıdaki formül sıhhi tesisat sistemlerinde en sık görülen değişkenleri kombine eder:

∆p=(2∙v1∙L)/(g∙t)        (1)       [formül  t>t* “için geçerli sonraki tanıma bakın]

∆p= koç darbesi ile oluşan aşırı basınç (m s.s.)

v = “kapama başlangıcı sırasında su hızı (m/s)

L   = boru uzunluğu (m)

g   = yerçekimi ivmesi (9,81 m/s2)

t    = vana kapanış süresi (s)

Kapanış süresinin” (“faz süresi” olarak daha iyi tanımlanmaktadır) fiziksel önemini aşağıdaki formül ile kısaca gösterebiliriz:

t*   =(2∙L)/v2        (2)

t*  =vana faz süresi (s)

L   =boru uzunluğu (m)

v2 =düzensizlik (pertürbasyon) yayılma hızı (m/s) (Boru içindeki akışkan, boru malzemesi, iç çap ve et kalınlığının bir fonksiyonu olarak)

Tek kollu karışım vanası, solenoit vana, küresel vana ve benzeri mekanik cihazlar için; t≤t^* şeklindeki tüm kapanış süreleri “ani çalışma” olarak tanımlanır ve herhangi bir çalışma süresi için benzer olan, maksimum şiddetteki bir aşırı basınç ile boru içerisinde bir koç darbesine sebep olur. Öte yandan, t>t^* şeklindeki bir kapanış zamanı “yavaş çalışma” olarak tanımlanır ve daha az yoğunlukta bir koç darbesine sebep olur, hatta önemsiz olabilir.

Caleffi Koç Darbesi Önleyici Çalışma Prensibi

Caleffi 525 serisi koç darbesi önleyici çift contalı bir piston (4) tarafından iki odacığa (2 ve 3)  bölünmüş bir silindirden (1) oluşur. Kapalı odacık (2) hava içerir ve havanın sıkışabilirliği nedeniyle, bir amortisör gibi davranır. Açık odacık (3) tesisat borusuna doğrudan bağlıdır ve sistemi su ile doldurur. Suyun piston üzerine uyguladığı itme kuvvetine, bölme (2) içindeki hava basıncı değişimi ve hava bölmesi içindeki pistonun arkasında yer alan kontrast yayı (5) karşı koyar.

Osiloskop grafiği şunları bildirmektedir:

– Basınç artış hızı,

– Oluşumun salınım karakteri,

– Boru içindeki yüksek basınç sürekliliği, koç darbesinden sonra bile,

– Koç darbesi önleyicinin etkinliği.

Montaj

525 serisi Caleffi Koç Darbesi Sönümleyici yüksek basıncı en kısa sürede sönümleyecek şekilde, su akışını aniden keserek koç darbesine yol açan cihaza mümkün olduğunca yakın monte edilmelidir. Dikey, baş aşağı ya da yatay olarak monte edilebilir.

Daha iyi sonuç elde etmek için Caleffi 525 serisi koç darbesi sönümleyicilerin montajı aşağıdakileri içermelidir:

– Hem koç darbesi sönümleyici hem de sıhhi tesisat sistemi için sistem basıncını en uygun çalışma değeri olan 3-4 bar’da tutmak için şebeke hattı girişlerine basınç düşürücülerin konulması;

– Borulardaki su hızının düşürülmesi. Su hızı, borunun hızlı kapanması durumunda aşırı basıncı doğrudan etkilemektedir.
Önerilen çözüm aşağıda gösterildiği gibi, koç darbesi sönümleyicinin ya son kullanıcıya yakın ya da küçük bir grup domestik bileşene hizmet veren bir dağıtım kolektörünün ana bağlantı noktalarına monte edilmesi şeklindedir.
525130 kodlu koç darbesi sönümleyicinin lavabo altlarına monte edilmesi durumunda, bakır boru ve kesme vanalarının dişli bölümleri arasında 5-6 cm’lik bir alan yaratılmalıdır. Radyal bağlantılar koç darbesi sönümleyicinin mevcut alana sığacak şekilde döndürülmesine imkân verir.

Kurulum Önerileri

Caleffi 525 serisi koç darbesi sönümleyiciler tekli kullanım (lavabo altında) ya da banyo benzeri alanlarda küçük gruplardan oluşan bileşenleri beslemek için mevcut bir dağıtım kolektörü bağlantısına uygun olarak tasarlanmıştır. Daha büyük ölçekli koç darbesi sorunları için çözümler farklı ve özel durumlara uyacak şekilde tasarlanmış olmalıdır.  Koç darbesi için sönümleyici görevi görecek bir genleşme tankı kurulumu, bir ihtimal çözüm olabilir.

Koç darbesi sönümleyicinin kolon tesisatı tepe noktasına monte edilmesi geleneksel yaklaşımı, Lejyoner hastalığı ile ilgili mevzuat ışığında ayrı bir inceleme gerektirir. Bu çözümün koç darbesini zayıflatıcı etkisi olmasına rağmen, ulaşılması zor iki ölü bölge oluşturması sebebiyle, sistem dezenfeksiyonu (termal ve kimyasal) açısından ters etki gösterir;
– Resirkülasyon bağlantıları üzerinde yer alan koç darbesi sönümleyicileri ile sıcak su kolon tesisatı bağlantı boruları bölümleri,

– Koç darbesi sönümleyicinin kendi içinde yer alan durgun su bölümleri.